صورتحساب ارجاعی در سامانه مودیان، شامل صورتحسابهای اصلاحی، ابطالی و برگشت از فروش است که برای اصلاح یا لغو یک صورتحساب اصلی صادر میشود . این صورتحسابها باید با رعایت قوانین و مقررات سازمان امور مالیاتی صادر شوند و اطلاعات صورتحساب اصلی را به همراه اصلاحات یا دلایل ابطال در خود جای میدهند.
انواع موضوع صوتحسابهای الکترونیکی
اصلی
اولین صورتحساب الکترونیکی که با انجام هر معامله صادر و به سامانه مؤدیان ارسال میشود، صورتحساب اصلی فروش نامیده میشود.
ارجاعی
صورتحساب با موضوع اصلاحی، برگشت از فروش و ابطالی است.
اصلاحی
چنانچه پس از صدور و ثبت صورتحساب ، نیاز به اصلاح اقلام اطلاعاتی صورتحساب به غیراز اقلام اطلاعاتی مربوط به خریدار و یا اقلام اطلاعاتی مربوط به کالا/خدمت باشد، صادرکننده صورتحساب الکترونیکی میبایست صورتحساب جدید(اصلاحی) که از نظر نوع و الگوی صورتحساب مطابق صورتحساب اصلی (مرجع) بوده و حاوی شماره منحصر به فرد مالیاتی صورتحساب مرجع است را صادر و در سامانه مؤدیان ثبت نماید.
صورتحساب الکترونیکی برگشت از فروش
چنانچه پس از صدور صورتحساب الکترونیکی (اصلی یا اصلاحی)، بخشی از کالا یا خدمت کاهش یابد، فروشنده باید صورتحساب الکترونیکی برگشت از فروش را صادر کند.
فروشنده موظف است صورتحساب برگشت از فروش را — که باید از نظر نوع و الگو مطابق با صورتحساب اصلی بوده و شماره مالیاتی یکتای آن را نیز دربر داشته باشد — تنظیم و در سامانه مؤدیان ثبت کند.
این صورتحساب باید شامل اقلام کالا یا خدمت فروختهشده، منهای اقلام برگشتی باشد.
صورتحساب الکترونیکی ابطالی
چنانچه پس از صدور صورتحساب اصلی یا صورتحساب الکترونیکی اصلاحی، اقلام اطلاعاتی اصلی مربوط به خریدار شامل: شماره اقتصادی و همچنین شناسه کالا/ خدمت و تاریخ صدور صورتحساب تغییر یابد و براساس اسناد و مدارک مثبته عدم تحقق معامله احراز گردد، فروشنده نسبت به صدور صورتحساب الکترونیکی ابطالی حاوی شماره منحصر به فرد صورتحساب الکترونیکی مرجع و ارسال آن به سامانه مؤدیان اقدام مینماید. پس از آن، صورتحساب الکترونیکی مرجع در سامانه مؤدیان، ابطالی محسوب میگردد.
«برای آشنایی بیشتر با صورتحساب الکترونیک و انواع آن، پیشنهاد میکنیم به مقالهی پیشین ما در این زمینه مراجعه کنید.»
وضعیت صورتحسابها در کارپوشه مالیاتی
پیش از بررسی قواعد صورتحساب ارجاعی، بهتر است با وضعیت صورتحسابها در کارپوشه مالیاتی آشنا شویم.
وضعیتهای مختلفی در سامانه مودیان برای صورتحساب ها وجود دارد، این وضعیتها نشاندهنده مراحل مختلف بررسی و تایید صورتحسابها توسط خریدار و فروشنده در سامانه است.
تایید شده
خریدار معمولاً ۳۰ روز فرصت دارد تا به صورتحساب واکنش نشان دهد،این وضعیت به این معناست که قبل از گذشت بازه ۳۰ روزه، خریدار صورتحساب را تایید کرده است.
تایید سیستمی
اگر خریدار طی بازه ۳۰ روزه هیچ واکنشی به صورتحساب نشان ندهد، سامانه بهصورت خودکار آن را تأیید میکند.
در انتظار واکنش
قبل از اتمام بازه ۳۰ روزه، صورتحساب در انتظار واکنش خریدار است.
عدم نیاز به واکنش
این وضعیت معمولاً برای خریداران مصرفکننده نهایی که فعال اقتصادی نیستند، ایجاد میشود.
عدم امکان واکنش
درصورتی که پرونده مالیاتی خریدار از مرحله ۴، به مرحله۳ رفتهباشد.
رد شده
درصورتی که خریدار صورتحساب را در بازه ۳۰ روزه رد کند.
ابطال شده
اگر خریدار، صورتحساب ابطالشده را تأیید کند، سامانه وضعیت صورتحساب مرجع را به «ابطالشده» تغییر میدهد.
قواعد کلی صدور صورتحسابهای ارجاعی
در ادامه، برخی نکات کلی و کاربردی برای صدور صورتحساب ارجاعی ارائه میشود:
-
نمیتوانید از صورتحساب ابطالشده به عنوان مرجع برای صدور صورتحساب اصلاحی استفاده کنید.
- مودی فقط در صورتی میتواند بر اساس یک صورتحساب اصلاحی یا برگشت از فروش، صورتحساب اصلاحی یا برگشت دیگری صادر کند که صورتحساب دوم را ابتدا تأیید کرده باشد.
- مودی تنها زمانی میتواند برای یک صورتحساب مرجع، صورتحساب اصلاحی جدیدی ثبت کند که صورتحساب قبلی مرتبط با آن را نهایی کرده یا وضعیت آن را از حالت غیرهمزمان خارج کرده باشد.ثبت بیش از یک صورتحساب اصلاحی بهصورت همزمان مجاز نیست.
-
سامانه مؤدیان حتی صورتحسابهای ابطالشده را نیز در کارپوشه با وضعیت «ابطالشده» نمایش میدهد.
- در صورتی که وضعیت صورتحساب ارجاعی در حالت «تأیید» یا «عدم نیاز به واکنش» باشد، امکان ثبت صورتحساب ارجاعی جدید بر روی آن وجود دارد. در غیر این صورت (یعنی وضعیتهای «عدم امکان واکنش»، «رد»، یا «در انتظار واکنش») لازم است ابتدا صورتحساب ارجاعی ابطال گردد و سپس صورتحساب ارجاعی جدید بر روی نسخه اصلی صادر شود.
- در صورتی که صورتحساب اصلی در وضعیتی غیر از «تأییدشده» قرار داشته باشد، صورتحساب ابطالی آن به صورت خودکار در وضعیت «عدم نیاز به واکنش» قرار میگیرد و صورتحساب اصلی نیز در وضعیت «ابطالشده» ثبت خواهد شد.
- در حالتی که یک صورتحساب اصلی در وضعیت «تأییدشده» باشد و صورتحساب ابطالی مربوط به آن در وضعیت «عدم امکان واکنش» قرار گیرد (به دلیل عدم تأیید از سوی خریدار)، فرآیند ابطال صورتحساب نهایی نمیشود و بنابراین، امکان صدور صورتحساب ارجاعی بر روی صورتحساب اصلی همچنان وجود خواهد داشت.
- نکته مهم: برای صورتحسابهایی که پیش از تاریخ ۱۴۰۲/۱۰/۰۱ صادر شدهاند، امکان صدور صورتحساب ارجاعی وجود ندارد. (مطابق با اجرای قانون تسهیل از تاریخ مذکور)
- در حال حاضر اصلاح، ابطال یا برگشت از فروش یک صورتحساب محدودیت زمانی ندارد. فقط باید توجه داشت که تاریخ اصلاح، ابطال یا برگشت از فروش باید در بازه زمانی مجاز برای ثبت صورتحساب باشد.
پرسش و پاسخها درباره صورتحساب ارجاعی در سامانه مؤدیان
۱. صورتحساب ارجاعی چیست و چه انواعی دارد؟
صورتحساب ارجاعی نوعی صورتحساب الکترونیکی است که برای اصلاح یا لغو یک صورتحساب اصلی صادر میشود. این صورتحساب شامل اصلاحی، ابطالی و برگشت از فروش است.
۲. چه زمانی باید صورتحساب برگشت از فروش صادر کرد؟
اگر پس از صدور صورتحساب اصلی یا اصلاحی، بخشی از کالا یا خدمت کاهش یابد، فروشنده باید صورتحساب برگشت از فروش صادر و در سامانه ثبت کند.
۳. در چه صورتی میتوان صورتحساب ابطالی صادر کرد؟
زمانیکه اقلام اطلاعاتی کلیدی مانند شناسه کالا/خدمت یا شماره اقتصادی خریدار تغییر کند و اسناد عدم تحقق معامله وجود داشته باشد.
۴. آیا میتوان صورتحساب اصلاحی را بر اساس یک صورتحساب ارجاعی دیگر صادر کرد؟
بله، اما تنها در صورتی که صورتحساب ارجاعی قبلی در وضعیت تأییدشده قرار داشته باشد.
۵. وضعیت «تأیید سیستمی» به چه معناست؟
اگر خریدار تا ۳۰ روز پس از صدور صورتحساب واکنشی نشان ندهد، سامانه بهصورت خودکار آن را تأیید میکند.
۶. آیا صورتحسابهای ابطالشده از کارپوشه حذف میشوند؟
خیر، این صورتحسابها در کارپوشه باقی میمانند و با وضعیت «ابطالشده» قابل مشاهده هستند.
۷. اگر خریدار صورتحساب ابطالشده را تأیید کند چه اتفاقی میافتد؟
سامانه بهصورت خودکار، وضعیت صورتحساب مرجع را به «ابطالشده» تغییر میدهد.
۸. آیا برای صورتحسابهای صادرشده قبل از ۱۴۰۲/۱۰/۰۱ میتوان صورتحساب ارجاعی صادر کرد؟
خیر، صدور صورتحساب ارجاعی برای صورتحسابهایی که قبل از این تاریخ ثبت شدهاند، امکانپذیر نیست.
۹. در صورتی که صورتحساب مرجع در وضعیت تأییدشده باشد، اما صورتحساب ابطالی آن تأیید نشود، چه اتفاقی میافتد؟
در این حالت فرایند ابطال نهایی نمیشود و همچنان امکان صدور صورتحساب ارجاعی بر روی صورتحساب اصلی وجود دارد.
