صورتحساب الکترونیکی یکی از مهمترین اصطلاحاتی است که در قانون سامانه مؤدیان به کار میرود. صورتحسابهای الکترونیکی بر اساس نوع صورتحساب و الگوی صورتحساب به چندین دسته تقسیم میشوند که در این مقاله به تعریف اجمالی صورتحساب و انواع آن و توضیح صورتحساب نوع اول و الگوهای آن میپردازیم .
صورتحساب چیست؟
صورتحساب در حالت کلی شامل فعالیتهای مختلف مالی شرکت در قالب لیست اطلاعات جمعآوری شده در رابطه با عملکرد مالی، وضعیت مالی و انعطافپذیری مالی است. صورتهای مالی و صورتحسابهای الکترونیکی مالیاتی در این دسته قرار دارند.
صورتحساب الکترونیکی چیست؟
طبق قانون پایانههای فروشگاهی و سامانه مؤدیان، از تاریخ اجرایی شدن این قانون، تمامی صاحبان مشاغل و اشخاص حقوقی، اشخاص حقیقی که فروششان در طی سال ۱۴۰۳ بیشتر از ۱۴.۴ میلیارد تومان شود و یا اشخاص حقیقی شاغل در گروه فعالیتهای پزشکان، مشاوران، وکلا، طلا و جواهرآلات و فروشندگان مواد معدنی باید فاکتورهای فروش خودشان را در قالب صورتحساب الکترونیکی برای سامانه مؤدیان ارسال کنند. در متن این قانون، صورتحساب الکترونیکی به شکل زیر تعریف شده است:
“صورتحسابی است داری شماره منحصر به فرد مالیاتی که اطلاعات مندرج در آن، در حافظه مالیاتی فروشنده ذخیره میشود.”
بنابراین، به زبان سادهتر میتوانیم بگوییم که فاکتورهای فروشی که قبلاً صادر میکردیم دو تفاوت اصلی با صورتحساب الکترونیکی دارند:
- صورتحساب الکترونیکی دارای شماره منحصر به فرد مالیاتی است، که توسط سامانه مؤدیان به فاکتور تخصیص داده میشود در حالیکه قبل از این مؤدیان مالیاتی فاکتورها را خودشان شمارهگذاری میکردند.
- تمامی صورتحسابهای الکترونیکی صادر شده در حافظه مالیاتی ذخیره میشوند، این در حالی است که فاکتورهای سابق به فرمت اصطلاحا فاکتور رسمی بین فروشنده و خریدار رد و بدل میشده است.
به زبان ساده میتوانیم بگوییم که صورتحساب الکترونیکی چیزی شبیه به فاکتورهای فروش قدیمی است که انواع مختلفی دارد و شما با توجه به نوع کسبوکاری که در آن فعالیت میکنید باید یکی از انواع صورتحسابهای الکترونیکی را صادر و برای سامانه مؤدیان ارسال کنید.
در تصویر زیر میتوانید انواع صورتحساب و الگوهای آن را مشاهده نمایید.

صورتحساب اکترونیکی نوع اول
در این نوع صورتحساب اطلاعات کامل خریدار و فروشنده ثبت میگردد. این اطلاعات شامل: نوع فروش، نوع خریدار، تاریخ و زمان صدور صورتحساب، اطلاعات هویتی خریدار و فروشنده و در نهایت مشخصات کالا/خدمت است. باتوجه به اینکه در این نوع از صورتحسابهای الکترونیکی، اطلاعات هویتی خریدار درج میشود، صورتحساب پس از صدور و ثبت در سامانه مؤدیان، اعتبارسنجی و پذیرش توسط سامانه، بر اساس شماره اقتصادی در کارپوشه خریدار درج گردیده و درصورت تأیید خریدار به عنوان اعتبار مالیاتی برای ایشان محسوب خواهدگردید.
مهمترین اقلام اطلاعاتی که در صورتحساب نوع ۱ به آن نیاز داریم موارد زیر هستند:
- نوع فروش به عنوان مثال حقالعملکاری، پیمانکاری داخلی و …
- نوع خریدار (مصرف کننده نهایی یا فعال اقتصادی)
- تاریخ و زمان صدور و ایجاد صورتحساب
- اطلاعات هویتی برای هر دو طرف معامله
- مشخصات کالا یا خدمات شامل شناسه کالا یا خدمت، تخفیفات، مقدار یا تعداد
- واحد سنجش
- مبلغ واحد و مبلغ کالا
- عوارض
- مبلغ پرداختی نقدی و مقدار نسیه

الگوهای صورتحساب الکترونیکی
برای صورتحساب بر اساس معاملات و فعالیتهای مختلف و متناسب با نوع کسبوکار مؤدیان، الگوهایی برای صورتحساب الکترونیکی در نظر گرفته شدهاست. هر الگوی صورتحساب الکترونیکی دارای برخی اقلام اختصاصی و برخی اقلام مشترک با سایر الگوها است. شایان ذکر است، صورتحسابهای الکترونیکی صرفاً شامل اقلام مذکور بوده واقلام دیگری را شامل نمیشود.
الگوهای صورتحساب الکترونیکی نوع اول:
- الگوی اول (فروش کالا و خدمات)
- الگوی دوم (فروش ارز) : این الگو صرفاً توسط صرافیها مورد استفاده قرار میگیرد.
- الگوی سوم (صورتحساب طلا، جواهر و پلاتین): این الگو صرفاً توسط فروشندگان طلا مورد استفاده قرار میگیرد.
- الگوی چهارم (قرارداد پیمانکاری)
- الگوی پنجم (قبوض خدماتی)
- الگوی ششم (بلیط هواپیما)
- الگوی هفتم (صادرات)
در مقالات بعدی به بررسی الگوها و موارد اجباری، اختیاری و در شرایط خاص اجباری در صورتحسابهای مربوط به هر الگو پرداخته میشود.
پرسش و پاسخ:
- صورتحساب الکترونیکی چیست؟
صورتحساب الکترونیکی سندی است که دارای شماره منحصر به فرد مالیاتی بوده و اطلاعات آن در حافظه مالیاتی فروشنده ذخیره میشود. - چه کسانی ملزم به صدور صورتحساب الکترونیکی هستند؟
- تمامی صاحبان مشاغل و اشخاص حقوقی.
- اشخاص حقیقی که فروش آنها در سال ۱۴۰۳ بیش از ۱۴.۴ میلیارد تومان باشد.
- اشخاص حقیقی شاغل در حوزههایی مانند پزشکان، وکلا، طلا و جواهر، فروشندگان مواد معدنی.
- چگونه صورتحساب الکترونیکی شفافیت بیشتری نسبت به فاکتورهای قدیمی ایجاد میکند؟
اطلاعات بهصورت الکترونیکی و دقیق در سامانه مؤدیان ثبت میشود و قابلیت پیگیری و اعتبارسنجی دارد. - صورتحساب الکترونیکی نوع اول چیست؟
این صورتحساب شامل اطلاعات کامل خریدار و فروشنده، نوع فروش، تاریخ صدور، مشخصات کالا یا خدمات، و عوارض است. - چرا درج اطلاعات هویتی خریدار در صورتحساب نوع اول اهمیت دارد؟
- اطلاعات در سامانه مؤدیان اعتبارسنجی میشود.
- تأیید خریدار به عنوان اعتبار مالیاتی برای وی محاسبه میشود.
- چه اطلاعاتی در صورتحساب نوع اول درج میشود؟
- نوع فروش و نوع خریدار.
- تاریخ و زمان صدور صورتحساب.
- اطلاعات هویتی خریدار و فروشنده.
- مشخصات کالا یا خدمات شامل شناسه، تعداد، و مبلغ.
- عوارض و مبلغ نهایی.
- چرا برای صورتحسابهای الکترونیکی الگوهای مختلف در نظر گرفته شده است؟
الگوها بر اساس نوع معاملات و فعالیتهای مختلف کسبوکار طراحی شدهاند تا متناسب با نیازهای خاص هر گروه باشند. - الگوهای صورتحساب الکترونیکی نوع اول شامل چه مواردی است؟
- فروش کالا و خدمات.
- فروش ارز (برای صرافیها).
- صورتحساب طلا، جواهر و پلاتین (برای فروشندگان طلا).
- قرارداد پیمانکاری.
- قبوض خدماتی.
- بلیط هواپیما.
- صادرات.
- آیا اقلام اطلاعاتی در الگوهای مختلف صورتحساب متفاوت است؟
بله، هر الگو دارای اقلام اختصاصی و مشترک با سایر الگوها است. - اگر خریدار صورتحساب نوع اول را تأیید نکند، چه اتفاقی میافتد؟
اعتبار مالیاتی برای خریدار محاسبه نخواهد شد.